yazan / ekleyen: Neoturk

"Boşa gitmek, boş yere yok olmak, (insan için) boşu boşuna ölmek, hiç uğruna ölmek" anlamlarına gelen bu deyim muadilleri(benzerleri) ile birlikte dilimizde oldukça geniş bir kullanım alanına sahip. Ayvayı yemek, niyazi olmak, yalan olmak gibi benzer deyimlere de dillimizde oldukça sık rastlanır.

Peki, bu iki kelimeden meydana gelen deyimde kullanılan ilk kelime "güm" davulun çıkardığı ses midir? "Gümlemek" acaba bu kelime ile alakalı bir kelime midir? İyi de "güm" nedir ve birçok şey neden ona gitmektedir? Kendisi müracaat ve danışma mercii midir?

Önce işin biraz hikâye olan kısmını anlatayım.

Yeniçerilerin vaktinde icra ettiği(yerine getirdikleri) işlerden biri de günümüz polislerinin de yapmakta olduğu gibi asayişi sağlamaktı. Olaylara müdahele edip, tevkif ettikleri(tutukladıkları) kişileri kodese götürmek de işlerinin bir parçasıydı. Biraz İhsan Oktay Anar üslubuyla ifade edeyim ki, raviyân-ı ahbarın rivayetine(haberleri aktaranların bildirdiklerine) göre işte bu yeniçeriler yakalayıp kodese tıktıkları adamı içeri atarken "hoooop... gümmmm" derlermiş. Ahali alakası ve suçu olmadığı hâlde bir şekilde tutuklanıp kodesi boylayan mâsum insanlar için "Tüh, adam göz göre 'güme gitti' derlermiş. Deyim de buradan neşet etmiş(ortaya çıkmış.)

Efendim, iş bu rivayet ne kadar doğrudur, tarihî mesnetleri(dayanak noktaları) bulunmakta mıdır, bu yolda yazılmış kaynaklar ol hususta ne buyururlar, bunların tedkikini(incelemesini) yapacak/yapabilecek değilim elbet; fakat deyimin çıkışını temellendirmek için bu kadar uzaklara gitmenin ve böyle bir hikâyeye yaslanmamın pek abes(gereksiz) olduğunu düşünüyorum. Neden mi? İzah etmeye çalışayım..